Verwijzingen en verbanden

Op de site van Pixar is te lezen dat de film ‘Een Luizenleven’ geïnspireerd is op een fabel van de legendarische Griekse auteur Aesopus.
Bartelink (1989) vertelt dat Aesopus, een vrij legendarische figuur, geldt als de schepper van de fabel (korte vertelling met een moraal). Volgens de Griekse historicus Herodotos zou hij de slaaf van een zekere Iadmon op Samos geweest zijn en in de zesde eeuw v. Chr. hebben geleefd. De overlevering verhaalt dat hij na zijn vrijlating zou zijn rondgetrokken en door middel van zijn vertelkunst zijn brood verdiende. Toen de Lydische vorst Kroisos hem met geschenken naar Delphi gezonden had, zou hij over de verdeling hiervan met de Delphiërs onenigheid hebben gekregen en van de rotsen geworpen zijn. Volgens de traditie was hij gebocheld, maar bijzonder geestig en vrijmoedig.
Aesopus’ fabels, in proza geschreven, zijn niet in de oorspronkelijke vorm bewaard gebleven. Sokrates heeft er in de gevangenis verschillende in versvorm overgebracht. De oudste bekende bundeling staat op naam van Demetrius van Phaleron (ca. 300 v. Chr.) In de 2e of 3e eeuw n. Chr. heeft Babrius de Aesopische fabels in verzen omgezet en deze collectie is ons als enige uit de Griekse oudheid bewaard gebleven. Een Latijnse poëtische bewerking hebben de Latijnse dichters Phaedrus en Avianus gegeven. In de latere Byzantijnse tijd zijn er nog verschillende prozaverzamelingen tot stand gekomen.
De meeste van de Aesopus-fabels zijn didactisch-moralistische dierverhalen. Zoals uit de navolgingen blijkt, worden ze gekenmerkt door scherpe karakteristieken en een simpele, onopgesmukte stijl.
Een van de fabels van Aesopus is De Sprinkhaan en de Mieren. Deze fabel zou de bron voor de film ‘Een Luizenleven’ zijn geweest. Een mogelijke (Engelse) vertaling is te vinden op www.gutenberg.org:

THE GRASSHOPPER AND THE ANTS

"One fine day in winter some Ants were busy drying their store of corn, which had got rather damp during a long spell of rain. Presently up came a Grasshopper and begged them to spare her a few grains, "For," she said, "I'm simply starving." The Ants stopped work for a moment, though this was against their principles. "May we ask," said they,"what you were doing with yourself all last summer? Why didn't you collect a store of food for the winter?" "The fact is," replied the Grasshopper, "I was so busy singing that I hadn't the time." "If you spent the summer singing," replied the Ants, "you can't do better than spend the winter dancing." And they chuckled and went on with their work."

De site en.allexperts.com legt ook verbanden met twee andere films: ‘The Seven Samurai’ (1954) en ‘¡Three Amigos!’ (1986).

Op www.filmtotaal.nl staat de volgende beschrijving van de Japanse film ‘The Seven Samurai’ (‘Shichinin no samurai’):

"Een boerendorp in het feodale Japan wordt geteisterd door bandieten. Om zich te beschermen tegen de volgende plundering door de bende, besluiten de boeren samurai in te huren. Het probleem is echter dat ze de samurai niets kunnen bieden, behalve kost en inwoning. Als de boeren de moed bijna hebben opgegeven, ontmoeten ze de sluwe samurai Kambei. Hij heeft medelijden met de boeren en wil zich wel voor hen inzetten. Volgens hem zijn er zeven samurai nodig om het dorp te verdedigen tegen de veertig man sterke bandietenbende. Door zijn tact en inzicht weet hij er al spoedig vijf te vinden. Op weg naar het dorp dient de zevende samurai zich aan, zodat het gezelschap compleet is en de strijd met de bandieten kan worden aangegaan.

De film is opgebouwd uit drie delen. Het eerste deel omvat de zoektocht naar de zeven samurai. In korte tijd worden de hoofdrolspelers, met elk een compleet eigen persoonlijkheid, aan het publiek voorgesteld. In het tweede deel komen de samurai aan in het dorp en worden de verhoudingen tussen de boeren en de samurai uitgewerkt (…). Daarnaast wordt het dorp voorbereid op de strijd met de bandieten, wat de nodige spanningen met zich meebrengt. In het laatste deel van de film wordt de daadwerkelijke strijd weergegeven. (…) De film heeft een belangrijke historische waarde; hij schetst een voortreffelijk beeld van de ondergang van de samuraiklasse in het 16e eeuwse Japan. De samurai konden geen werk meer vinden bij de shoguns en moesten zelfstandig in hun levensonderhoud voorzien. Dit dreef veel samurai tot het bandietenbestaan. De komst van het musket maakte de zwaardvechtkunsten overbodig, in de film symbolisch weergegeven door de dood van de beste samurai door een musketkogel. Uiteindelijk zijn het ook niet de samurai die de strijd winnen, maar de boeren."

Maar er zijn ook verbanden met de film ‘¡Three Amigos!’ Op www.moviemeter.nl is de volgende beschrijving van deze Amerikaanse film uit 1986 te lezen:

"Mexico, 1916. Het arme dorpje Santa Poco wordt geteisterd door de moorddadige bende van El Guapo. De mooie dorpsbewoonster Carmen hoopt op de hulp van de '3 Amigos' om hen te bevrijden van deze bandieten. Ze kent deze mannen van het witte doek en stuurt hen een telegram. De 3 Amigos zijn de drie Hollywoodacteurs Lucky, Dusty en Ned, die in hun films het kwaad bestrijden en natuurlijk ook overwinnen. Ze werden zopas door filmmagnaat Flugelman ontslagen en zijn dan ook blij met het telegram dat zij interpreteren als een uitnodiging om in Santa Poco op te treden. In Mexico aangekomen denken de drie acteurs eerst dat hun tegenstander El Guapo ook een acteur is. Maar al snel komen ze tot het besef dat ze ditmaal met echte boeven af te rekenen hebben."

In ‘Een Luizenleven’ zegt Slim: "Wow, they sure are starved for entertainment". Dit is een direct citaat uit ‘¡Three Amigos!’.

Deze beschrijving doet ons ook denken aan de film ‘Galaxy Quest’ uit 1999. www.moviemeter.nl vertelt:

"Achttien jaar nadat hun Star Trek-achtige serie na een paar afleveringen is gecanceld, lopen de acteurs van de serie nog steeds beurzen en conventies af. Ze worden gekidnapt door aliens die denken dat de acteurs échte ruimtehelden zijn, en vragen ze om te helpen met hun oorlog tegen de slechte General Sarris."

Verder zijn er volgens www.allexperts.com in ‘Een Luizenleven’ veel verwijzingen te vinden naar een andere Pixar film: ‘Toy Story’. Deze site meldt bovendien dat “It is widely believed that the bugs in this film live in the same universe as the toys in the Toy Story films.” Zo zijn er veel Pizza Planet (een pizzarestaurant uit Toy Story) producten te zien in ‘Een Luizenleven’.

Vanwege het onderwerp en vanwege de overeenkomst wat betreft het uitvergroten van de insectenwereld, ligt een vergelijking met de documentairefilm ‘Microcosmos - het leven in het gras’ (1997) natuurlijk ook voor de hand. In deze documentaire zijn de dieren met een speciale camera van zeer dichtbij gefilmd. In ‘Microcosmos’ zit ook een scene met vallende regen. Een heftige regenbui komt ook voor in ‘Een Luizenleven’. Op de Pixar-site is ook te lezen hoe de makers van ‘Een Luizenleven’ gebruik hebben gemaakt van een speciale ‘bug cam’ om zo de flora en fauna te zien door de ogen van een insect.



Bronnen:

http://www.allmovie.com/work/a-bugs-life-174122 (gevonden op 2 april 2010)
http://en.allexperts.com/e/a/a/a_bug%27s_life.htm (gevonden op 2 april 2010)
http://www.gutenberg.org/files/11339/11339-8.txt gevonden op 2 april 2010)
http://www.filmtotaal.nl/recensie.php?id=2834 (gevonden op 25 april 2010)
http://www.moviemeter.nl/film/1740 (gevonden op 25 april 2010)
http://www.pixar.com/featurefilms/abl/tale_pop1.html (gevonden op 2 april 2010)

Bartelink, G.J.M. (1989), Klassieke letterkunde. Overzicht van de Griekse en Latijnse literatuur. Utrecht: Uitgeverij Het Spectrum